Mùa hè 2023, với Cùng làm cha mẹ là một mùa hè đầy năng động, sẻ chia và cảm xúc nhất kể từ khi dự án Cùng làm cha mẹ được ra mắt cộng đồng vào cuối tháng 3 năm nay. Hoạt động mùa hè là những buổi họp mặt, gặp gỡ và lắng nghe, thấu hiểu giữa các “bông hoa nhỏ” với các thành viên trong dự án về những câu chuyện của đời mình.
Xin mời độc giả theo dõi cuộc trò chuyện giữa PV với Thạc sĩ Nguyễn Văn Bình – Trưởng dự án Cùng làm cha mẹ để hiểu rõ hơn trong hoạt động mùa hè 2023.
Chào anh, anh đánh giá như thế nào sau chuỗi hoạt động mùa hè 2023 ở 3 tỉnh thành đã diễn ra vừa qua?
Tôi không muốn đánh giá lớp học này thành công hay không thành công ở điểm nào vì thật sự ban dự án, cùng tất cả tình nguyện viên đã làm hết sức của mình. Bên cạnh đó, ở chuỗi lớp học này không chỉ có dạy và học mà đây là dịp để chia sẻ các câu chuyện giữa các em với dự án. Chính với tâm thế này đã làm cho sự kết nối ở cả ba lớp học được tạo nên không thể ngờ.
Hiện nay, các lớp kỹ năng sống rất đại trà và phổ biến, cho nên ban đầu tôi lo ngại rằng các em sẽ chán với các lớp học mà dự án tổ chức nếu không có gì đặc biệt. Tuy nhiên, khi đi học được 1 buổi thì các em lại muốn tiếp tục muốn học thêm buổi thứ 2 nên số lượng các em tham gia không hề giảm đi khi dần về cuối. Đặc biệt, sau lớp học mùa hè các em còn muốn có thêm các lớp học mùa Thu, mùa Đông, mùa Xuân.
Lớp học này, có lẽ rất đặc biệt so với các lớp học kỹ năng sống khác vì trong lớp học không hề có một sự phân biệt nào về vai trò, chúng tôi đã hòa thành cùng một thể. Các em được lắng những câu chuyện của giáo viên hướng dẫn, lắng nghe những trải nghiệm, cảm xúc, câu chuyện của các anh chị tình nguyện viên, vì vậy mà các câu chuyện cá nhân của các em cũng dễ dàng được cất lên hòa cùng trong dòng chảy đó một cách không phân biệt
.Ở Bình Dương và Đồng Nai lớp học đã có những khoảng lắng lại với các câu chuyện chạm đến cảm xúc của nhau khiến tất cả đều rơi nước mắt. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh, tuy có nhiều tiếng cười hơn nhưng vẫn có những câu chuyện khiến mọi người đồng cảm với nhau nhiều hơn.
Anh có thể chia sẻ thêm về những hoạt động hè này tác động đến trẻ mồ côi ra sao không ?
Hai buổi sinh hoạt chuyên đề liên quan đến quản lý cảm xúc; nhận diện và tôn trọng sự đa dạng về giới và xu hướng tính dục của cá nhân được thiết kế nhằm mong muốn các em nới lỏng được những rào cản, khuôn mẫu, quan điểm,… để các em tự tin đối diện với tất cả các sự kiện, biến cố trong cuộc sống để hạnh phúc hơn trong cuộc sống. Hiểu được giá trị của sự đa dạng, giá trị đặc biệt của mỗi cảm xúc hay dạng thức giới/tính dục khác nhau chính là nền tảng để các em không so sánh, phân biệt làm tổn thương chính bản thân mình hay người khác.
Ban đầu dự án rất lo lắng về sự phù hợp của nội dung lớp học, và cả cách thức chia sẻ vì Bình chưa bao giờ dám đứng lớp đối với đối tượng là trẻ em. Tôi sợ rằng mình nói hàn lâm, khó hiểu và kiến thức sẽ quá tải với các em khiến các em chán hoặc buồn ngủ khi nghe mình chia sẻ. Nhưng, có lẽ các em là những đứa trẻ có nhiều trải nghiệm hơn các bạn cùng trang lứa nên có phần trưởng thành hơn rất nhiều trong suy nghĩ, các em lắng nghe những chia sẻ một cách rất nghiêm túc. Mọi người thường nghỉ lớp học của trẻ em sẽ phải hoạt náo nhiều, chơi nhiều nhưng chuỗi lớp học 2023 lại có nhiều khoảng lắng động để chia sẻ hơn.
Vậy mà các bạn không hè thấy chán mà còn chịu khó nêu cả suy nghĩ của mình, câu chuyện của mình. Bình nghĩ đây cũng là một tác động của chuỗi lớp học. Tức là lớp học có sự phù hợp với đặc điểm của các em, gần gũi nên trước hết đã là nơi an toàn để các em có thể bộc lộ các cảm xúc, chia sẻ câu chuyện của mình. Trong quá trình diễn ra lớp học, có nhiều bạn thay đổi rất nhiều so với ngày đầu tiên Bình gặp. Có em thiếu tự tin nên nói chuyện rất nhỏ và ngại giao tiếp với mọi người nhưng qua lớp học các em đã tự giới thiệu bản thân của mình với một giọng nói đầy nội lực, tham gia diễn xuất những tình huống một cách tự tin làm cả lớp học phải bất ngờ.
Bên cạnh đó, qua lớp học nhiều em đã tự tin thể hiện tiếng nói của mình, quan điểm của mình. Trong phiếu khảo sát sau mỗi lớp học, điều mà ban dự án ghi nhận nhiều nhất là sự thay đổi trong cách đối diện với cuộc sống. Các em chia sẻ rằng mình biết hiểu bản thân nhiều hơn, biết tôn trọng bản thân và người khác hơn. Đây là điều mà mọi người sẽ giảm thiểu được sự tổn thương lẫn nhau trong cuộc sống.
Phía phụ huynh/người giám hộ họ nói gì về hoạt động này, thưa anh ?
Thật sự không dễ để thuyết phục phụ huynh cho con,em của mình theo chuỗi lớp học đến tận 3 buổi, trong đó có một buổi đi dã ngoại tại Đồng Nai mà không có người thân đi theo. Nhưng chỉ cần tham gia được 1 buổi học, sau khi về nhà phụ huynh đã thấy các em thay đổi nhiều hơn đã làm cho họ có sự tin tưởng hơn với dự án. Mỗi ngày sau kết thúc buổi học Bình cũng như dự án nhận được rất nhiều tin nhắn từ phụ huynh với những lời cảm ơn rất xúc động.
Có nhiều gia đình ở rất xa địa điểm tổ chức lớp học, ban đầu chỉ muốn cho trẻ tham gia 1 buổi vì nể tình dự án đã hỗ trợ học bổng cho các em. Nhưng ngày sau thì phụ huynh lại thay đổi quyết định, bỏ cả công việc để dành thời gian đưa các em đến buổi tiếp theo của dự án. Có nhiều phụ huynh đến lớp học, ngồi ở phía sau nghe những chia sẻ của các em có lẽ cũng thấy đồng cảm hơn với các em rất nhiều, hiểu các em hơn một chút để có ứng xử phù hợp hơn. Có nhiều phụ huynh cũng đã cùng khóc trong lớp học khi nghe các em chia sẻ về những bất đồng giữa mình mà mẹ, khóc khi nghe tình cảm của các em dành cho người thân.
Lớp học này, là một chuỗi những thay đổi qua lại. Không chỉ có các em được truyền động lực, kiến thức mới để trưởng thành hơn trong cảm xúc, suy nghĩ mà chính phụ huynh cũng thay đổi nếu như có dịp được lắng nghe, và kể cả những kiến thức trong lớp học, câu chuyện thực của các em cũng là một bài học cho chính người đứng lớp và cả các bạn tình nguyện viên dự án. Thực tế, có khi sinh viên đại học cũng chưa chắc đã được tiếp cận với những chủ đề và những kiến thức đương đại như thế này.
Trong quá trình triển khai hoạt động hè 2023, ban dự án có gặp khó khăn gì không, thưa anh ?
Lớp học được sự hỗ trợ của địa phương, cụ thể là Hội Liên Hiệp phụ nữ các thành phố nên về điều kiện để tổ chức lớp học rất thuận lợi. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất như ban đầu tôi có chia sẻ là làm sao tạo được niềm tin cho phụ huynh để cho phép con em của mình đến tham gia lớp học. Vì địa điểm tổ chức có khi khá xa với một số em. Nhóm đã phải liên tục điện thoại cho gia đình trong những ngày trước khi diễn ra lớp học để thông tin, thuyết phục,…
Ở một số địa phương như Đồng Nai, đa phần các em có đời sống nội tâm khá khép kín, Bình sợ rằng lớp học sẽ không được các em hưởng ứng nhưng cuối cùng kết quả bất ngờ vì chính điểm này lại gần gũi hơn với cách truyền đạt của Bình (mang tính trầm, lắng nhiều hơn) tăng tính kết nối nhiều hơn.
Chuỗi lớp học chỉ có 2 buổi chia sẻ chuyên đề nên dự án lúc nào cũng mong muốn có sự tham gia đầy đủ của các em trong 2 buổi này. Khi một em nào vắng mặt một buổi thì dự án rất là tiếc. Nhưng cũng không thể tránh khỏi được điều này, không thể có sự hoàn hảo như mong muốn được. Có một số em chỉ tham gia được 1 buổi hoặc không tham gia được vì rất nhiều lý do khác nhau, đặc biệt có nhiều trẻ nhập cư phải trở về quê gốc, không thể đi xa do vấn đề sức khỏe,… Đây là nhóm đối tượng mà tôi nghĩ dự án sắp tới cần phải quan tâm nhiều hơn nữa.
Có thể nói hoạt động mùa hè 2023 là một khởi đầu thành công, vậy hoạt động tiếp theo nữa dự án sẽ triển khai như thế nào ?
Chuỗi lớp học mùa hè năm 2023, chỉ là một sự khởi đầu cho những hoạt động tiếp theo của dự án. Chuỗi lớp học là nền tảng để các em có sự kết nối với dự án nhiều hơn để dự án có thể tiếp tục đồng hành với các em trong các chặng đường sau này. Sau chuỗi lớp học mùa hè này, dự án sẽ tiếp tục quay trở lại với những can thiệp, hỗ trợ mang tính cá nhân hơn đối với nhiều trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt cần được đồng hành.
Đặc biệt, do nguồn lực giới hạn dự án trong năm qua chỉ mới hỗ trợ học bổng cho 40 em trong khi còn rất nhiều hoàn cảnh khó khăn khác có nguy cơ gián đoạn việc học. Vì vậy mà trong những tháng cuối năm này, dự án sẽ cố gắng kết nối với các mạnh thường quân, đẩy mạnh kêu gọi từ cộng đồng cùng chung tay để có thể nhận đỡ đầu, hỗ trợ chi phí học tập cho nhiều em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác. Dự kiến mỗi năm dự án sẽ hỗ trợ thêm được cho 20 trường hợp trẻ mồ côi có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Ngoài ra, tháng 11 và tháng 12 sắp tới đây dự án sẽ bắt đầu triển khai các lớp tập huấn dành cho người nuôi dưỡng và những người “Mẹ đỡ đầu” tại cơ sở về những kiến thức, kỹ năng trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng và tiếp nhận trẻ mồ côi.
Cuối cùng, dự án mong rằng sau lớp học này sẽ tiếp tục có những buổi họp mặt với các em trong các dịp lễ/tết như trung thu hoặc trước khi các em nhập học.
Câu hỏi cuối, kinh phí cho hoạt động này đến từ đâu ? Mong muốn của dự án như thế nào trong tương lai ?
Chuỗi lớp học mùa hè năm 2023 diễn ra từ ngày 22/07/2023 đến hết ngày 13/08/2023 bao gồm 6 lớp học chuyên đề và 1 chuyến sinh hoạt dã ngoại tại Đồng Nai với tổng kinh phí 38 triệu đồng. Phần kinh phí này, được sự tài trợ từ Quỹ Từ thiện Kim Oanh (Kim Oanh Foundation) và nguồn ủng hộ của mạnh thường quân thông qua nền tảng gây quỹ trực tuyến của dự án.
Dự án đã rất cố gắng để tiết kiệm tối đa các chi phố tổ chức để ngân sách không bị phí phạm, để dành lại cho các khoản hỗ trợ khác cho các trẻ mới. Tôi cũng mong muốn rằng, sau chuỗi lớp học này, dự án sẽ được lan tỏa nhiều hơn trong cộng đồng để mọi người có thể cùng nhau góp sức đồng hành với nhiều trường hợp trẻ em mồ côi khác đang cần được hỗ trợ.
Vâng, xin cảm ơn anh !
