Khi quyết định quyên góp cho một tổ chức từ thiện, điều gì ảnh hưởng nhiều nhất đến lựa chọn của bạn? Đó là sự minh bạch trong hoạt động? Tỷ lệ chi phí vận hành thấp? Hay khả năng tạo ra những thay đổi thực sự trong cuộc sống của người được hỗ trợ?
Trong chương 7 của cuốn sách Làm việc thiện đúng cách (Doing Good Better), tác giả William MacAskill đã đưa ra một câu hỏi thú vị. Ông giới thiệu ba mô hình tổ chức từ thiện khác nhau và yêu cầu độc giả tưởng tượng rằng: nếu có 100 USD để quyên góp, bạn sẽ chọn trao số tiền đó cho tổ chức nào?
Lựa chọn thứ nhất: Sách cho trẻ em Châu Phi
Tổ chức Books For Africa (BFA) được thành lập từ năm 1988 với sứ mệnh cải thiện giáo dục thông qua việc cung cấp sách cho trẻ em tại Châu Phi. BFA cam kết cứ mỗi 50 cent quyên góp sẽ giúp vận chuyển được một cuốn sách. Tính đến năm 2015, BFA đã gửi hơn 28 triệu đầu sách đến 49 quốc gia Châu Phi, góp phần giúp trẻ em tiếp cận tri thức và phát triển những kỹ năng cần thiết cho tương lai. Điểm nổi bật của BFA là chi phí vận hành rất thấp, chỉ chiếm khoảng 0,8% tổng chi tiêu. Mức thù lao dành cho CEO cũng chỉ tương đương 0,47% ngân sách hoạt động.
Lựa chọn thứ hai: Truyền thông cứu sống trẻ em
Development Media International (DMI) tập trung vào một mục tiêu cụ thể hơn: giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Châu Phi. Tổ chức triển khai các chiến dịch truyền thông đại chúng như quảng cáo phát thanh, truyền hình và các bộ phim dài tập về chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nội dung xoay quanh những hành vi đơn giản nhưng có khả năng cứu sống nhiều trẻ em, chẳng hạn như nuôi con bằng sữa mẹ, rửa tay đúng cách hay sử dụng màn chống muỗi để phòng bệnh sốt rét. Một chiến dịch truyền thông của DMI có thể tiêu tốn khoảng 1,5 triệu USD, trong đó chi phí vận hành chiếm khoảng 44% ngân sách. Theo ước tính của tổ chức, chi phí để tiếp cận một người nghe chỉ từ 40 đến 80 cent mỗi năm.
Lựa chọn thứ ba: Trao tiền trực tiếp cho người nghèo
GiveDirectly lựa chọn một cách tiếp cận hoàn toàn khác: chuyển tiền trực tiếp từ nhà tài trợ đến những hộ gia đình nghèo nhất tại Kenya và Uganda. Với mỗi 1 USD được quyên góp, khoảng 90 cent sẽ đến tay người nhận. Tổ chức sử dụng ảnh vệ tinh để xác định những hộ có điều kiện sống khó khăn nhất, sau đó liên hệ và hỗ trợ họ thông qua các tài khoản ngân hàng di động. Mỗi hộ gia đình đủ điều kiện có thể nhận khoảng 1.000 USD, số tiền này đôi khi còn lớn hơn tổng thu nhập cả năm của họ. Điều đáng chú ý là GiveDirectly không áp đặt cách sử dụng khoản hỗ trợ này. Người nhận được toàn quyền quyết định chi tiêu theo nhu cầu và hoàn cảnh của chính mình.
Vậy bạn sẽ chọn tổ chức nào?
Nếu chỉ nhìn vào các con số tài chính, nhiều người có thể nghiêng về BFA hoặc GiveDirectly vì tỷ lệ tiền đến trực tiếp với người thụ hưởng rất cao. Tuy nhiên, MacAskill cho rằng đây chưa phải là cách đánh giá đầy đủ. Một tổ chức có chi phí vận hành thấp chưa chắc đã tạo ra tác động xã hội lớn hơn. Điều quan trọng hơn là mỗi đồng quyên góp tạo ra bao nhiêu giá trị thực sự cho cuộc sống của người được hỗ trợ.
Để xây dựng cơ sở cho sự lựa chọn của mình, MacAskill giới thiệu bộ tiêu chí của tổ chức đánh giá từ thiện Give Well gồm 5 nhóm câu hỏi quan trọng.
Làm từ thiện không chỉ là cho đi, mà còn là lựa chọn đúng
MacAskill thừa nhận rằng việc đánh giá hiệu quả của một tổ chức từ thiện là vô cùng phức tạp. Không phải mọi tác động xã hội đều có thể đo lường chính xác bằng các con số. Tuy nhiên, ông cho rằng người làm thiện nguyện và các nhà tài trợ nên cố gắng đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng nhiều nhất có thể.
Bởi suy cho cùng, mục tiêu của lòng tốt không chỉ là giúp đỡ người khác, mà còn là tạo ra nhiều thay đổi tích cực nhất từ những nguồn lực mà chúng ta có.
Còn bạn thì sao? Nếu có 100 USD để quyên góp, bạn sẽ lựa chọn BFA, DMI hay GiveDirectly? Và đâu là tiêu chí quan trọng nhất trong quyết định của bạn?
