Thiên tai luôn để lại những tổn thất nặng nề về con người, tài sản và sinh kế, đặc biệt đối với các cộng đồng yếu thế. Với sứ mệnh đồng hành cùng người dân trong những thời khắc khó khăn nhất, Quỹ Khởi Sự Từ Tâm xác định rằng cứu trợ không chỉ là hành động hỗ trợ khẩn cấp, mà còn là trách nhiệm nhân văn, đòi hỏi sự chuẩn mực, minh bạch và hướng đến tác động lâu dài.
Trên tinh thần đó, Quỹ xây dựng và triển khai các hoạt động cứu trợ sau thiên tai dựa trên 07 nguyên tắc, làm kim chỉ nam cho toàn bộ quá trình từ khảo sát, lập kế hoạch đến triển khai và giám sát, nhằm đảm bảo mỗi sự hỗ trợ đều đến đúng người, đúng lúc và tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng.
- Nguyên tắc phản ứng nhanh, kịp thời
Can thiệp cứu trợ được triển khai ngay sau khi thiên tai xảy ra hoặc khi có thông tin xác thực về mức độ thiệt hại. Quỹ ưu tiên đáp ứng các nhu cầu thiết yếu và cấp bách như thực phẩm, nước uống, nơi ở tạm thời và chăm sóc y tế.
Mục tiêu là rút ngắn tối đa thời gian từ khi tiếp nhận thông tin đến lúc có mặt tại hiện trường, nhằm bảo vệ tính mạng, hạn chế tổn thất và nâng cao hiệu quả hỗ trợ cho cộng đồng bị ảnh hưởng.
- Nguyên tắc không gây hại
Mọi hoạt động cứu trợ đều được thiết kế và thực hiện theo hướng không làm gia tăng tổn thương cho cộng đồng thụ hưởng. Quỹ chủ động đánh giá các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến an toàn, sức khỏe và tâm lý, nhằm tránh phát sinh xung đột, bất bình đẳng mới hoặc áp lực không mong muốn cho người dân.
Nguyên tắc này cũng được áp dụng nghiêm ngặt đối với toàn bộ nhân sự, cộng tác viên và tình nguyện viên tham gia cứu trợ. Quỹ đảm bảo họ được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và phương tiện bảo hộ cần thiết để thực hiện nhiệm vụ một cách an toàn và có trách nhiệm.
- Nguyên tắc công bằng, chú trọng nhóm yếu thế
Việc lựa chọn khu vực và đối tượng cứu trợ dựa trên phân tích khách quan về mức độ thiệt hại và khả năng phục hồi của từng cộng đồng. Mọi người dân bị ảnh hưởng đều có quyền tiếp cận hỗ trợ một cách công bằng, không phân biệt giới tính, tôn giáo, địa vị xã hội hay khu vực sinh sống.
Quỹ đặc biệt ưu tiên các nhóm yếu thế, bao gồm:
- Hộ nghèo và cận nghèo
- Phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ
- Trẻ em, đặc biệt là trẻ mồ côi
- Người khuyết tật
- Người cao tuổi
Hoạt động cứu trợ chú trọng đến các nhu cầu đặc thù của từng nhóm xã hội đặc thù, tính chất thiệt hại của thiên tai để quyết định loại hàng hóa, vật phẩm cứu trợ như lương thực, nước sạch, đồ dùng thiết yếu, thuốc men hay tiền mặt, vật tư, con giống…
- Nguyên tắc đến tận nơi – trao tận tay
Quỹ Khởi Sự Từ Tâm đảm bảo tiếp cận trực tiếp thông qua kênh quản lý nhà nước tại địa phương và các cơ sở liên quan, đồng thời trao hỗ trợ trực tiếp đến người dân bị ảnh hưởng.
Hoạt động cứu trợ được thực hiện trên cơ sở khảo sát, đánh giá thực tế, ưu tiên các nhóm dễ bị tổn thương. Nhân sự và tình nguyện viên khi trao hỗ trợ luôn tôn trọng phẩm giá, quyền lợi của người dân, gắn kết hành động cứu trợ với nhu cầu cụ thể và không ngừng nâng cao hiệu quả hỗ trợ.
- Nguyên tắc minh bạch
Mọi thông tin liên quan đến kế hoạch cứu trợ, đối tượng hưởng lợi, nguồn lực huy động và tiến độ thực hiện đều được công khai, rõ ràng và kịp thời tới các bên liên quan, bao gồm: nhà tài trợ, cộng đồng thụ hưởng, chính quyền địa phương và các đơn vị phối hợp.
Tất cả hoạt động tài chính tuân thủ đúng quy trình, có chứng từ đầy đủ và được phê duyệt theo quy định. Quỹ cam kết minh bạch trong công tác báo cáo, đảm bảo trách nhiệm giải trình và luôn sẵn sàng cho việc kiểm tra, kiểm toán của cơ quan chức năng hoặc các đơn vị độc lập.
- Nguyên tắc hợp tác và điều phối
Hiệu quả cứu trợ phụ thuộc lớn vào sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm: cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, đoàn thể và các tổ chức phi chính phủ.
Sự hợp tác giúp cập nhật thông tin kịp thời, tránh trùng lặp trong can thiệp, tối ưu hóa nguồn lực và phát huy thế mạnh chuyên môn của từng đơn vị, từ đó mang lại hiệu quả cứu trợ cao hơn và tác động bền vững cho cộng đồng.
- Nguyên tắc tác động bền vững
Hoạt động cứu trợ không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn hướng đến mục tiêu dài hạn, góp phần khôi phục sinh kế, nâng cao năng lực và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng sau thiên tai.
Quỹ ưu tiên các hình thức hỗ trợ giúp người dân từng bước tự chủ, như hỗ trợ sinh kế, tập huấn kỹ năng phòng chống thiên tai, kết nối với các nguồn lực dài hạn. Đồng thời, Quỹ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và người dân để đảm bảo tính sở hữu cộng đồng và duy trì tác động tích cực của dự án sau khi kết thúc.
07 nguyên tắc cứu trợ sau thiên tai là nền tảng cho mọi hoạt động can thiệp khẩn cấp và phục hồi của Quỹ Khởi Sự Từ Tâm. Thông qua việc tuân thủ nghiêm túc các nguyên tắc này, Quỹ cam kết mỗi sự chung tay từ cộng đồng và nhà tài trợ sẽ được sử dụng một cách hiệu quả, minh bạch và nhân văn, góp phần giúp người dân vượt qua khó khăn, từng bước ổn định cuộc sống và hướng đến tương lai bền vững hơn.
